عبد الله قطب بن محيى
15
مكاتيب عبد الله قطب بن محيى
را از آن پرسند . و نيز قطب در جاى ديگر به لزوم شناخت امام و اينكه امامت ، سومين اصل در پى دو اصل توحيد و نبوت است ، تصريح نموده است . و در يكى از نامههاى خود ، فرمودهء پيامبر اكرم صلى اللّه عليه و آله را دربارهء امير المؤمنين عليه السلام ، آورده است كه فرمود : « على عليه السلام ممسوس فى ذات اللّه » . او همچنين در مكتوب موسوم به « ابواب الخير » ده باب در مورد اعمال و آداب يادآور شده و در پايان دهمين آنها ذكر كرده كه پيامبر اكرم صلى اللّه عليه و آله در رؤيا به او دستور داده كه در طريقهء [ تصفيه نفس ] وارد گردد . او در پى آن ، به بلاد حجاز و حمص مسافرت نموده ، و با شخصى ملاقات كرده و او اين دستورالعملهاى دهگانه را به وى آموخته و اجازه داده است كه به ديگران نيز تعليم دهد . » « 1 » شيخ آقا بزرگ تهرانى ، به دنبال مطالب مذكور ، قسمتهاى كوتاهى از نامههاى قطب را در حدود دو صفحه آورده و سپس مطالبى دربارهء قطب و مكاتيب او از چند كتاب ديگر نقل مىكند و آنگاه به معرفى نسخ خطى مكاتيب اشاره دارد . « 2 » در اينجا ذكر اين نكته لازم است كه بعضى از بزرگان ، ملّا عبد الله قطب را يكى از مشايخ صوفيه معرفى كردهاند . بايد توجه داشت كه متصوفه و صوفيه به معناى مصطلح امروزى ، با صوفيه در قرنهاى پيشين فرقهاى بسيارى دارد ، قطب نه تنها پيرو بدعتهاى متصوفه و آداب غير شرعى آنها نبوده ، بلكه با آنها به شدت مخالفت مىكرده ، چنان كه در نامهء 173 اشاره نموده است . علامه شهيد مطهرى در اين زمينه نوشته است : « تا قرن دهم شخصيتهاى علمى و فرهنگى عرفانى همه جزء سلاسل رسمى تصوفند ، و اقطاب صوفيه شخصيتهاى بزرگ فرهنگى عرفان محسوب مىشوند و آثار بزرگ عرفانى از آنها است . از اين به
--> ( 1 ) . الذريعه الى تصانيف الشيعة ، ج 22 ، صص 136 و 137 ؛ با تلخيص . ( 2 ) . ر . ك : همان ، صص 138 و 139 .